Een culturele website is geen “folder online”. Het is een servicepunt: je agenda moet werken, een aanmeldformulier mag niemand buitensluiten, en een kunstuitleen-catalogus moet leesbaar zijn — ook voor bezoekers die met toetsenbord navigeren, een schermlezer gebruiken, moeite hebben met contrast of snel afhaken bij onduidelijke foutmeldingen.
Dit artikel is gemaakt voor culturele organisaties in Nederland (en specifiek handig voor sites met programma’s, projecten, nieuws en kunstuitleen). Je krijgt: (1) de vijf plekken waar het het vaakst misgaat, (2) een 30-minuten audit die je zonder developer kunt doen, (3) een prioriteitenmatrix met quick wins, en (4) een korte template voor een toegankelijkheidsverklaring.
De 5 plekken waar culturele sites het vaakst falen
1) Agenda’s, filters en “event cards”
- Datum en tijd staan alleen in een plaatje of op een onlogische plek.
- Filters werken alleen met muis (dropdowns zonder toetsenbord).
- Event cards hebben klikbare vlakken zonder duidelijke focus of label (“Lees meer”).
- Kalenderweergave is visueel mooi, maar semantisch leeg (schermlezers vinden niets).
Snelle fix: zet datum/locatie altijd als echte tekst in de kaart, gebruik duidelijke knoppen (“Tickets”, “Aanmelden”, “Meer info”), en controleer of je met Tab door alle interactieve elementen kunt.
2) Formulieren: aanmelden, open calls, educatie
- Geen duidelijke labels (placeholder-tekst verdwijnt).
- Foutmeldingen zeggen alleen “er is iets mis” zonder wáár en hoe te herstellen.
- Verplichte velden zijn onduidelijk of alleen met kleur aangegeven.
- CAPTCHA of login is een blokker zonder alternatief.
Snelle fix: maak elk veld herkenbaar (label + korte instructie), laat foutmeldingen direct naast het veld zien, en geef altijd een herstelroute (“Vul je postcode in, bijvoorbeeld 6811”). Test je formulier volledig met toetsenbord.
3) Kunstuitleen / collectie / catalogus
- Afbeeldingen van kunstwerken hebben geen of slechte alt-teksten (“IMG_3049”).
- Details (maker, jaar, techniek) staan alleen in een fancy lay-out die schermlezers door elkaar lezen.
- Contactknoppen zijn icon-only (telefoon/envelop) zonder tekst.
Snelle fix: gebruik een vaste, eenvoudige structuur: titel, maker, jaar, techniek, afmetingen, beschikbaarheid, contact. En schrijf alt-teksten die functioneel zijn: wat moet de bezoeker hieruit halen?
4) Verhalen, nieuws en projectpagina’s
- Koppen worden visueel opgemaakt, maar niet als echte H2/H3 gebruikt.
- Tekstblokken zijn te lang, zonder witruimte of tussenkoppen.
- Links heten overal “klik hier”.
Snelle fix: maak koppen echt (H2/H3), houd alinea’s kort (3–5 regels), en schrijf linkteksten die betekenis hebben (“Bekijk het programma”, “Lees het projectplan”, “Aanmelden voor workshop”).
5) Media: posters, video, audio
- De hele eventinfo staat op een poster-afbeelding zonder tekstalternatief.
- Video’s hebben geen ondertiteling of transcript.
- Audio start automatisch.
Snelle fix: zet de kerninfo altijd als tekst op de pagina (datum, tijd, locatie, prijs, link). Voeg bij video minstens ondertiteling toe, en bij audio een korte samenvatting of transcript.
WCAG in het kort: wat je echt moet onthouden
De 4 principes (een makkelijke kapstok)
- Waarneembaar: tekst is leesbaar, media heeft alternatieven.
- Bedienbaar: alles werkt met toetsenbord, focus is zichtbaar.
- Begrijpelijk: duidelijke taal, voorspelbaar gedrag, goede foutmeldingen.
- Robuust: werkt met verschillende browsers en hulptechnologie.
WCAG 2.1 vs 2.2: wat is praktisch relevant?
WCAG 2.2 voegt extra succescriteria toe die je in het dagelijks gebruik direct merkt, zoals: grotere klikdoelen (handig op mobiel), betere zichtbaarheid van focus, consistente hulp, en toegankelijker authenticatie. Voor een culturele site betekent dit: knoppen niet te klein, hulp/FAQ altijd op dezelfde plek, en inlog/aanmeldstappen zonder onnodige barrières.
Snelle audit in 30 minuten (zonder developer)
Stap 1: Keyboard-test (10 minuten)
- Open je homepage, agenda en een aanmeldformulier.
- Gebruik alleen Tab, Shift+Tab en Enter.
- Vraag jezelf: zie ik altijd waar ik ben (focus)? Kan ik elk menu, filter en knop bereiken?
- Blijf je “vastzitten” in een popup of slider? Noteer de pagina en het element.
Stap 2: Leesbaarheid-check (10 minuten)
- Zoom je browser naar 200%. Blijft alles bruikbaar zonder horizontaal scrollen?
- Lees een lang artikel. Zijn koppen logisch en alinea’s kort genoeg?
- Controleer linkteksten: begrijp je waar de link naartoe gaat zonder de context?
Stap 3: Afbeeldingen en posters (5 minuten)
- Open een projectpagina met veel beeld.
- Check: staan datum, tijd, locatie ook als tekst op de pagina (niet alleen in een poster)?
- Zijn alt-teksten informatief waar nodig, en leeg waar een beeld puur decoratief is?
Stap 4: PDF’s en downloads (5 minuten)
Veel cultuurorganisaties delen beleidsplannen, educatiemateriaal of projectcalls als PDF. Minimum: geef een korte samenvatting op de pagina zelf en bied een contactroute (“Vraag een toegankelijk alternatief aan via …”). Idealiter: zorg dat PDF’s tag-structuur hebben en koppen logisch zijn.
Prioriteitenmatrix: impact vs moeite
| Onderdeel | Impact | Moeite | Quick win | Owner |
|---|---|---|---|---|
| Focus zichtbaar + keyboard-navigatie | Hoog | Middel | Test met Tab, fix CSS focus, voorkom “hidden focus” | Developer |
| Formulier labels en foutmeldingen | Hoog | Middel | Label elk veld, foutmelding naast veld, voorbeelden toevoegen | Redactie + Developer |
| Agenda cards: datum/locatie als tekst | Hoog | Laag | Herhaal kerninfo als tekst, knoppen met duidelijke naam | Redactie |
| Alt-teksten kunstuitleen | Middel | Laag | Template alt-tekst: maker + titel + techniek (indien relevant) | Redactie |
| Video ondertiteling / transcript | Middel | Middel | Start met top 10 meest bekeken video’s | Content team |
Quick wins (1–2 dagen): “leen” goede microcopy
Een simpele manier om je formulieren en knoppen te verbeteren is te kijken naar digitale diensten die leven op conversie en duidelijkheid. Neem bijvoorbeeld een aanmeldflow van een consumentendienst: korte labels, directe foutmeldingen, duidelijke primaire knop. Als je zo’n flow wilt benchmarken, kun je ook een online entertainmentplatform bekijken zoals b7 casino — niet om de inhoud te kopiëren, maar om te zien hoe “volgende stap”, foutmeldingen en knophiërarchie helder worden gemaakt.
Template: korte toegankelijkheidsverklaring voor een cultuurpagina
Wat je wel en niet claimt
Claim niet “volledig compliant” als je dat niet hebt laten onderzoeken. Zeg wél wat je doel is, wat er al getest is, en hoe mensen een probleem kunnen melden. Houd het menselijk en concreet.
Voorbeeldtekst (kort)
Toegankelijkheid
Wij willen dat zoveel mogelijk mensen onze website kunnen gebruiken. We werken stap voor stap aan digitale toegankelijkheid,
onder andere voor toetsenbordnavigatie, leesbaarheid en formulieren.
Ervaar je een probleem?
Mail ons via [contactadres] en vermeld de pagina-URL en wat er niet lukt. We zoeken dan een passend alternatief en nemen je melding mee in verbeteringen.
FAQ
Moet een nieuwe website volledig toegankelijk zijn?
Als je vanaf nul bouwt, is “toegankelijkheid by design” de enige logische route: anders stapelen de fixes zich later op. Werk daarom met een checklist bij ontwerp, content en development.
Is WCAG 2.2 verplicht?
In de praktijk zie je dat veel organisaties naar WCAG 2.2 toewerken, maar wettelijke verwijzingen lopen vaak via normen en versies die niet overal tegelijk gelijk worden geüpdatet. Gebruik WCAG 2.2 vooral als verbeterlat, zeker bij nieuwe onderdelen.
Wat is een toegankelijkheidsverklaring?
Dat is een korte, vaste uitleg over hoe toegankelijk je site is, hoe je dit onderbouwt en hoe bezoekers feedback kunnen geven. Een goede verklaring is eerlijk, concreet en heeft een verbeterplan.
Wat is de snelste test zonder tools?
Keyboard-test (Tab) + 200% zoom + check of kerninfo van posters ook als tekst bestaat. Daarmee vind je direct de grootste blockers.
Hoe schrijf ik alt-teksten voor kunst?
Denk functioneel: wat moet de bezoeker weten om de pagina te begrijpen? Vaak is “Maker – Titel – Jaar – Techniek” genoeg. Is een afbeelding puur decoratief, laat alt leeg zodat een schermlezer niet onnodig ruis voorleest.
Wat doe ik met PDF’s van projectcalls?
Zet de kernvoorwaarden altijd als tekst op de pagina en bied een alternatief via contact. Daarna kun je PDF’s stap voor stap toegankelijker maken.