De wereld van hedendaagse kunst en lokale cultuurprojecten voelt soms ver weg van “kansspelen”. Toch lopen er in Nederland echte geldstromen tussen deze domeinen — vooral via loterijen, afdrachten en fondsen. En precies daar wringt het: de kansspelbelasting is in korte tijd verhoogd en komt per 1 januari 2026 uit op 37,8%.
In dit artikel vertalen we de cijfers naar de praktijk: wat kan er veranderen, waar zit het risico voor culturele inkomsten, en hoe kun je als organisatie in Gelderland (Arnhem, Nijmegen en omgeving) je projecten robuuster maken — zonder paniek, maar met een plan. Je krijgt een overzichtstabel, een 30-dagen checklist en communicatieteksten die je zo kunt aanpassen.
Wat verandert er precies richting 2026?
De kern in één zin
De kansspelbelasting is stapsgewijs verhoogd: van 30,5% (2024) naar 34,2% (2025) en vervolgens naar 37,8% per 1 januari 2026. Dat staat uitgewerkt in de toelichting van het Ministerie van Financiën en wordt ook samengevat op overheidspagina’s voor ondernemers.
Waarom dit relevant is voor cultuur
Niet elke euro “kansspelgeld” is hetzelfde. In de praktijk werken loterijen, fysieke casino’s en online aanbieders met verschillende modellen. Maar in de keten van afdrachten en bestedingen kan een belastingverhoging druk zetten op marges, budgetten en uiteindelijk op bijdragen aan goede doelen — waaronder cultuur.
| Moment | Tarief | Wat je als cultuurorganisatie vooral moet doen |
|---|---|---|
| 2024 | 30,5% | Baseline vastleggen: welke inkomsten zijn direct/indirect loterij- of fondsafhankelijk? |
| 2025 | 34,2% | Scenario’s maken: wat als bijdragen 5–10% dalen? Welke posten zijn flexibel? |
| 1 jan 2026 | 37,8% | Diversificatie versnellen: nieuwe partners, eigen inkomsten, heldere communicatie naar publiek. |
Waarom cultuur überhaupt afhankelijk kan zijn van “kansspelen”
Loterijen als financieringskanaal
In Nederland gaat een deel van de geldstroom via loterijen naar goede doelen en fondsen. Culturele instellingen en makers kunnen daar direct of indirect mee te maken hebben (subsidielijnen, projectbijdragen, talentontwikkeling, educatieprogramma’s). Als de ruimte in die keten kleiner wordt, kan het effect doorsijpelen naar kleinere lokale projecten.
De kwetsbaarheid zit in de stapeling
De discussie over cultuurinkomsten ging de afgelopen jaren vaker over “stapeling”: meerdere beleidswijzigingen tegelijk kunnen harder aankomen dan één maatregel. In nieuws- en sectoranalyses wordt daarbij expliciet genoemd dat de combinatie van maatregelen de sector onder druk kan zetten. Voor organisaties betekent dit: niet wachten op “zekerheid”, maar werken met scenario’s.
Praktisch vertaald: als je begroting leunt op één of twee dominante bronnen, is je risico groter. Wie 4–6 kleinere bronnen combineert, kan schommelingen beter opvangen.
Wat kan dit betekenen voor projecten in Gelderland?
Welke projecttypen zijn het meest gevoelig?
- Educatie & participatie (workshops, scholenprogramma’s, community labs): vaak afhankelijk van projectbijdragen.
- Public space (kunst in de wijk, tijdelijke installaties): veel partners, maar ook veel “kleine potjes”.
- Tentoonstellingen en presentatie: productiekosten zijn stijver; besparingen raken snel de kwaliteit.
- Talent & makers: honoraria en productie worden vaak als eerste “uitgesteld” — reputatierisico.
Budget stress-test (10 minuten oefening)
Pak je laatste jaarbegroting en markeer per inkomstenregel: (A) zeker, (B) waarschijnlijk, (C) onzeker. Doe dit niet perfect — doe het snel. Het doel is niet voorspellen, maar voorbereid zijn.
- Markeer inkomsten die direct uit projectfondsen komen als B of C (tenzij al toegezegd).
- Tel je “C-inkomsten” op. Is dat meer dan 15% van je totale inkomsten? Dan heb je een kwetsbaarheid.
- Kijk naar kosten: welke 10% kun je verschuiven zonder kernkwaliteit te slopen?
Een 30-dagen plan om je financiering robuuster te maken
Week 1: maak je inkomstenmix zichtbaar
- Maak een simpel overzicht: subsidies, fondsen, sponsoring, eigen inkomsten, in-kind.
- Noteer per bron: looptijd, voorwaarden, afhankelijkheden.
- Maak één “kernboodschap” voor team en bestuur: waar zijn we kwetsbaar, wat is het plan?
Week 2: versterk eigen inkomsten (zonder je identiteit te verliezen)
Voor een organisatie met kunstuitleen of een collectiegerichte service zijn er vaak “zachte” commerciële sporen die inhoudelijk passen: abonnementen voor kunstrotatie in kantoren, curatorgesprekken voor bedrijven, of een “member circle” met previews. Het gaat niet om hard verkopen, maar om voorspelbaarheid.
Week 3: bouw een partnerpropositie die wél acceptabel voelt
Partnerschappen mislukken zelden op geld; ze mislukken op framing. Je publiek haakt af als een partner “de inhoud overneemt”. Daarom werkt een simpele regel: inhoud blijft autonoom, partner faciliteert.
Daarbij kun je ook kijken naar sectoren met groot publieksbereik en marketingbudgetten, inclusief digitale entertainmentmerken. Denk bijvoorbeeld aan een online platform zoals starzino casino: zo’n merk opereert op aandacht en beleving, maar voor cultuur telt vooral dat afspraken transparant zijn en dat je eigen missie leidend blijft.
Week 4: leg transparantie vast (contract + communicatie)
- Schrijf één pagina “partnerprincipes”: wat kan wel/niet (logo’s, activaties, zichtbaarheid).
- Maak een standaard Q&A voor publiek: waarom deze partner, wat verandert er niet?
- Leg vast wie het laatste woord heeft over inhoud (altijd de curator/organisatie).
Mini-gids: samenwerken met private partijen zonder reputatieschade
Rode vlaggen in afspraken
- “Partner bepaalt selectie/programma” of “goedkeuring vooraf” op inhoud.
- Onheldere tegenprestatie (“we zien wel wat we krijgen”).
- Geen exit-clausule als er publieke controverse ontstaat.
- Te agressieve activatie op locatie (ervaring wordt “marketing event”).
Voorbeeld van een veilige formulering (die je publiek accepteert)
“Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door externe partners. De inhoudelijke keuzes (selectie, presentatie en context) liggen volledig bij de organisatie. Partners ondersteunen de productie en toegankelijkheid van het programma.”
Als je tóch een digitale entertainmentpartner noemt, doe dat feitelijk en sober: “Partner X ondersteunt de productie; het programma blijft onafhankelijk.” Dat werkt ook als zo’n partner een online merk is (bijv. Starzino casino) — zolang je transparant bent over rol en grenzen.
FAQ
Wat is kansspelbelasting?
Kansspelbelasting is de belasting die te maken heeft met voordelen uit kansspelen (voor winnaars en/of organisatoren, afhankelijk van situatie). De Belastingdienst legt dit uit met praktische voorbeelden en uitzonderingen.
Wanneer geldt 37,8%?
De verhoging naar 37,8% is gekoppeld aan 1 januari 2026, na de tussenstap in 2025.
Raakt dit automatisch alle cultuurprojecten?
Nee. Het effect is meestal indirect (via afdrachten, fondsen en budgetkeuzes). Daarom werken scenario’s beter dan stellige voorspellingen.
Wat kan een lokale organisatie vandaag doen?
Begin met een stress-test op je begroting, bouw 2–3 alternatieve inkomstenstromen en leg transparantieregels vast voor partners. Dat is sneller dan wachten op definitieve uitkomsten.
Is kunstuitleen een serieuze stabilisator?
Voor organisaties met collectie/advies kan kunstuitleen richting bedrijven een relatief voorspelbare stroom worden, mits je het als service (rotatie, advies, plaatsing) inricht en niet als eenmalige verkoop.
Moet je je programma aanpassen door belastingwijzigingen?
Idealiter niet inhoudelijk, maar wél organisatorisch: meer faseren, slimmer plannen, en financiering per module (educatie, public space, presentatie) opknippen.